Je staat voortdurend ‘aan’. Je hebt regelmatig last van je nek, schouders of rug, bent moe of slaapt slecht. Misschien heb je last van hartkloppingen, een onrustig gevoel of hoofdpijn. En toch is er medisch gezien niets ernstigs te vinden.
Dat kan behoorlijk verwarrend zijn. Want als er niets zichtbaar mis is, waar komen die klachten dan vandaan?
Soms spelen spanning, stress of langdurige overbelasting een belangrijke rol. Niet omdat de klachten ‘tussen de oren zitten’, maar omdat lichaam en geest veel sterker met elkaar verbonden zijn dan we ons soms realiseren. Psychosomatische fysiotherapie en oefentherapie richt zich precies op die wisselwerking tussen lichaam en geest.
Wat is psychosomatische oefen- of fysiotherapie?
Een belangrijk signaal kan zijn dat je voortdurend het gevoel hebt dat je aan moet staan. Je lichaam komt maar moeilijk tot rust en je merkt bijvoorbeeld dat je steeds maar doorgaat.
Dat kan voorkomen bij langdurige stress, overspanning of een (dreigende) burn-out. Maar ook wanneer je moeite hebt om lichaamssignalen of je eigen grenzen te herkennen.
Sommige mensen herkennen hun grens eigenlijk wel, maar gaan er toch steeds overheen. ‘Nog even doorgaan’, ‘niet zeuren’ of ‘ik moet dit gewoon afmaken’ kan op korte termijn misschien lukken, maar op langere termijn kan het lichaam steeds duidelijker aangeven dat het teveel wordt.
Ook kan het opvallen dat klachten vooral ontstaan in bepaalde situaties. Bijvoorbeeld wanneer iets spannend is, veel van je vraagt of voor jou erg belangrijk is. Terwijl wanneer je lichamelijk precies hetzelfde doet, maar zonder druk, kan het ineens zijn dat je veel minder of helemaal geen klachten hebt.
Welke klachten kunnen een rol spelen?
Psychosomatische klachten kunnen zich op allerlei manieren uiten. Het gaat dus niet om één specifieke klacht of aandoening.
Mensen kunnen bijvoorbeeld te maken hebben met:
- langdurige nek-, schouder- of rugklachten;
- chronische pijn of hoofdpijn;
- (extreme) vermoeidheid;
- druk op de borst of hartkloppingen;
- maag- en darmklachten;
- weinig of juist veel eetlust;
- duizeligheid of een licht gevoel in het hoofd;
- benauwdheid of moeite met ademhalen;
- prikkelbaarheid, onrust of een gejaagd gevoel;
- slecht of juist heel veel slapen;
- angst of onzekerheid;
- somberheid;
- concentratie- en geheugenproblemen;
- veel piekeren en zorgen maken.
Dat betekent overigens niet dat deze klachten automatisch een psychosomatische oorzaak hebben. Het is altijd belangrijk om lichamelijke klachten serieus te nemen en, wanneer dat nodig is, medisch te laten beoordelen.
Hoe kan stress lichamelijke klachten veroorzaken?
Ons lichaam doet voortdurend allerlei dingen automatisch. Dat gebeurt grotendeels zonder dat we daar bewust over nadenken.
Een eenvoudig voorbeeld: wanneer je eten ruikt rond etenstijd, begint je lichaam zich al voor te bereiden. Je maakt bijvoorbeeld speeksel aan. Ook pijn werkt volgens een ingewikkeld systeem. Wanneer je je teen stoot, wordt er een signaal vanuit je lichaam naar je brein gestuurd. Je brein verwerkt dat signaal en zorgt ervoor dat je pijn ervaart.
Dat systeem is ontzettend belangrijk. Het beschermt ons en helpt ons reageren op wat er in ons lichaam en onze omgeving gebeurt.
Maar langdurige stress, een ingrijpende gebeurtenis of overbelasting kunnen ervoor zorgen dat zulke systemen ontregeld raken. Het lichaam kan als het ware gevoeliger worden voor bepaalde signalen.
Daarom kunnen klachten soms blijven bestaan, ook wanneer er medisch gezien geen duidelijke beschadiging of afwijking wordt gevonden.
‘Maar het zit toch niet tussen mijn oren?’
Dat is misschien wel een van de lastigste kanten van psychosomatische klachten.
Wanneer een arts of onderzoek geen duidelijke lichamelijke oorzaak vindt, kan iemand gaan twijfelen aan zichzelf. Beeld ik het me dan in? Stel ik me aan? Waarom heb ik hier last van terwijl anderen niets zien?
Die twijfel kan ook ontstaan doordat mensen in de omgeving de klachten niet goed begrijpen.
Maar het feit dat een klacht niet direct zichtbaar of meetbaar is, betekent niet dat deze niet echt is.
Volgens de psychosomatisch oefentherapeut van Rembrandt Fysiotherapie & Revalidatie is het belangrijk om klachten altijd serieus te nemen. “Je ervaart iets, en jouw ervaring is echt en valide.”
Het brein speelt inderdaad een belangrijke rol bij lichamelijke klachten. Maar ‘tussen je oren’ betekent niet dat iets verzonnen is. Ons brein is juist een essentieel onderdeel van hoe we pijn, spanning, vermoeidheid en andere lichamelijke signalen ervaren en verwerken.
Wat gebeurt er tijdens een behandeling?
Een behandeling bij een psychosomatisch fysiotherapeut of oefentherapeut kan uit verschillende onderdelen bestaan. Welke aanpak wordt gekozen, hangt af van de persoon en de klachten.
Er kan bijvoorbeeld worden gewerkt met lichamelijke oefeningen. Soms ligt de nadruk op het trainen van spieren, terwijl op andere momenten juist ontspanningsoefeningen centraal staan.
Daarnaast is uitleg en inzicht een belangrijk onderdeel van de behandeling. Wat gebeurt er eigenlijk in je lichaam bij stress? Hoe werkt pijn? Welke invloed kan angst hebben op lichamelijke klachten?
Wanneer je beter begrijpt wat er in je lichaam gebeurt, kan dat veel duidelijk maken. Je hoeft je dan niet voortdurend af te vragen: waar komt dit toch vandaan?
Maar begrijpen is één ding. Het vervolgens toepassen in het dagelijks leven is vaak een tweede.
Daarom is er veel aandacht voor de praktische toepassing. Bijvoorbeeld leren om op tijd ‘nee’ te zeggen. In theorie klinkt dat misschien eenvoudig. In de praktijk kan het behoorlijk lastig zijn om daadwerkelijk je grenzen aan te geven.
Juist daar kan psychosomatische fysiotherapie helpen: niet alleen begrijpen wat er gebeurt, maar stap voor stap leren om er anders mee om te gaan.
Lichaam en geest werken samen
De belangrijkste boodschap is misschien wel dat we lichaam en geest niet los van elkaar kunnen zien.
Hoe je je geestelijk voelt, kan daadwerkelijk lichamelijke effecten hebben. Maar andersom geldt hetzelfde: hoe je je lichaam gebruikt, beweegt en belast, kan ook invloed hebben op hoe je je mentaal voelt.
“Als iets ‘tussen je oren zit’, betekent dat vooral dat je brein betrokken is bij het proces,” legt de fysiotherapeut uit. “Niet dat het onzin is, dat je het je alleen maar inbeeldt of dat het er niet zou zijn als je maar beter je best zou doen.”
Psychosomatische fysiotherapie kijkt daarom naar het hele plaatje. Naar de klacht, maar ook naar de persoon erachter. Naar wat het lichaam aangeeft én naar wat er in iemands leven speelt.
Want soms probeert je lichaam je iets te vertellen. En leren luisteren naar die signalen kan een belangrijke eerste stap zijn naar herstel.
Een afspraak maken?
Je hebt geen verwijzing van de huisarts nodig. Bel ons gerust op 088 0509999 of mail naar info@pmirembrandt.nl voor een afspraak of meer informatie.