Cursus zelfmanagement bij spierspanningshoofdpijn
1. Welkom en veiligheid bij hoofdpijn
Zelfmanagement bij spierspanningshoofdpijn Welkom bij de cursus! Welkom bij de cursus Zelfmanagement bij spierspanningshoofdpijn. In deze cursus doorloopt u verschillende onderdelen die u helpen meer inzicht te krijgen in hoofdpijn en in wat u zelf kunt doen om met uw klachten om te gaan. De cursus bestaat uit meerdere lessen. Beluister de voice-over terwijl u…
Neem rustig de tijd om deze introductie te bekijken. Bent u klaar? Markeer dan de les als compleet en ga verder met de volgende les.
In deze les leest u hoe u hoofdpijnklachten veilig kunt beoordelen en wanneer u extra alert moet zijn.
Wanneer is deze cursus op dit moment niet geschikt? Alarmsymptomen waarbij u met SPOED een huisarts of huisartsenpost dient te raadplegen: Let op de volgende alarmsymptomen ! Per acuut, zeer plotseling, een zeer heftige onhoudbare hoofdpijn die snel toeneemt. Deze klachten kunnen gepaard gaan met ernstige nekstijfheid waarbij u nauwelijks meer uw hoofd kunt buigen.…
Wanneer is deze cursus op dit moment niet geschikt? Een aantal alarmsymptomen waarbij u DRINGEND contact moet opnemen met een huisarts of specialist. Doe dit voordat u start met deze cursus. Let op de volgende alarmsymptomen ! Hevige hoofdpijn (nog nooit eerder zo ervaren). ! Hoofdpijn na een trauma zoals een val van hoogte, harde…
Wanneer is deze cursus op dit moment niet geschikt? Een aantal symptomen kan mogelijk gerelateerd zijn aan een ernstige aandoening. Het wordt geadviseerd om contact op te nemen met uw huisarts ter beoordeling van uw klachten. Symptomen om met uw huisarts te bespreken Hoofdpijn met koorts en eventueel verminderd bewustzijn Hoofdpijn met uitvalsverschijnselen Hoofdpijn en…
Veilig en verantwoord aan de slag? Heeft u alle rode en oranje symptomen met NEE kunnen beantwoorden en zijn ook de groene symptomen afwezig? Dan kunt u veilig en verantwoord zelfstandig aan de slag gaan met onze cursus! https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-7.mp3
Secundaire hoofdpijnen Hoofdpijn als gevolg van: › Klachten in het gezicht, de hals, kaak of nek* › Medicatie* › Trauma › Middelengebruik › Een TIA of hersenbloeding › Kanker * Worden behandeld in deze cursus. Belangrijk om te weten Secundaire hoofdpijn kan verschillende oorzaken hebben. Het is belangrijk om de mogelijke oorzaak van de klachten…
Hoofdstuk 1: Start cursus en inhoudsopgave
Start cursus U heeft de kans om zelfstandig te werken aan het verminderen van uw hoofdpijnklachten. Neem rustig de tijd om deze cursus te volgen en te begrijpen waardoor uw klachten ontstaan. Neem iedere dag even de tijd om een stapje verder te komen. Wees consistent met het behandelplan en volg de adviezen zo goed…
Inhoud cursus In elf onderwerpen bouwt u stap voor stap uw kennis op over spierspanningshoofdpijn en zelfmanagement. 1 Veiligheid en beoordelen van het ziektebeeld 2 Wat moet ik weten over hoofdpijn? 3 Wat moet ik begrijpen over mijn pijnsysteem? 4 Waarom blijft mijn hoofdpijn terugkomen? 5 Waarom heb ik naast hoofdpijn ook vaak nekpijn? 6…
Wat biedt deze cursus u aan? U krijgt onder andere antwoorden op de volgende vragen: › Hoe ontstaat hoofdpijn? › Waardoor ontstaan mijn klachten? › Wat kan ik hier nu zelf aan doen? › Waar moet ik op blijven letten? › Hoe voorkom ik hoofdpijn in de toekomst? In de volgende lessen gaat u stap…
Hoofdstuk 2: Wat moet ik weten over hoofdpijn?
HOOFDSTUK 2 Wat moet ik weten over hoofdpijn? Welkom bij hoofdstuk 2 In dit hoofdstuk verdiept u zich in hoofdpijn. U krijgt meer inzicht in de verschillende soorten hoofdpijn en bouwt stap voor stap uw kennis op. Beluister de gesproken uitleg bij de dia’s en neem rustig de tijd om de informatie te verwerken. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-12.mp3
Hoe vaak komt hoofdpijn voor? Cijfers en feiten >70% Hoofdpijn komt veel voor Van de bevolking heeft weleens hoofdpijnklachten. 61% Is vrouw 45% Is man Tijdelijk of persisterend? Hoofdpijn kan tijdelijk voorkomen of langdurig aanwezig blijven. Episodische hoofdpijn <15 dagen per maand De hoofdpijn kan soms langdurig afwezig zijn. Chronische/persisterende hoofdpijn 15 dagen per maand…
Hoofdpijnvormen › Primaire hoofdpijnen Oorzaak in het brein. Geen duidelijke verklaring voor, wel theorieën: Spanningshoofdpijn Migraine TAC’s › Secundaire hoofdpijnen Ontstaan als gevolg van een andere aandoening, zoals infecties, medicatie, tumor, hersenschudding of kaakklachten. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-14.mp3
Primaire hoofdpijnvormen Er zijn verschillende vormen van primaire hoofdpijn. Hieronder leest u over spanningshoofdpijn, migraine en TAC’s. 1. Spanningshoofdpijn Pijnintensiteit: matig tot gemiddeld van aard. Duur: uren tot dagen; de pijn vermindert niet altijd. Kenmerk: een strak ‘bandgevoel’ om het hoofd, aan twee kanten van het hoofd. Minimaal een periode van 3 maanden aanwezig. Neemt…
Secundaire hoofdpijnen Hoofdpijn kan ook ontstaan als gevolg van een andere aandoening, klachten of bepaalde middelen. Hieronder leest u welke oorzaken op deze dia worden genoemd. Hoofdpijn als gevolg van: ❯ Klachten in het gezicht, de hals, kaak of nek* ❯ Medicatie* ❯ Trauma ❯ Middelengebruik ❯ Een TIA of hersenbloeding ❯ Kanker * Worden…
Medicatie-overgebruiks-hoofdpijn 1 Kenmerken Langdurig gebruik van medicatie: meer dan 15 dagen per maand. Persisterende hoofdpijn. Drukkend en vervelend van aard. Matige tot ernstige pijnintensiteit. Duurt uren tot dagen. 2 Bijkomende klachten en medicatie Misselijkheid, vermoeidheid en depressiviteit. Pijnstillers, kalmeringsmiddelen, slaaptabletten en medicijnen tegen depressie. 3 Risicofactoren en voorkomen Komt vaker voor bij vrouwen dan bij…
Hoofdstuk 3: Wat moet ik begrijpen over mijn pijnsysteem?
Fysiologisch proces Het ontstaan van hoofdpijn bij triggerpoints › Overbelasting › Verminderde doorbloeding › Aanvoer goede voedingsstoffen en afvoer afvalstoffen verstoord › Spieren voelen verhard en stijf aan › Spierknopen (triggerpoints) › Aanraken spierknoop is pijnlijk of gevoelig › Bewegen gaat lastiger https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-23.mp3
Fysiologisch proces Het ontstaan van hoofdpijn bij triggerpoints ❯ Doorbloedingsproblemen > verkrampingen ❯ Ongunstig milieu voor herstel ❯ Triggerpoints ❯ Receptoren en zenuwen ❯ Ons brein registreert en verwerkt informatie ACTIE Leg uw vingers op uw kaakspieren en geef milde druk. Is dit gevoelig of nog niet? Geef vervolgens wat meer druk. Mogelijk treedt er…
Fysiologisch proces Het ontstaan van hoofdpijn ❯ Verkeerd signaal (convergentie-theorie) ❯ Uitstralende pijn (referred pain) ❯ Vrije zenuwuiteinden geven én ontvangen signalen ❯ Eerdere pijnervaringen en emoties van betekenis bij hoofdpijn ❯ Bron van de hoofdpijn niet in uw hoofd https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-25.mp3
Fysiologisch proces: conclusie Het ontstaan van hoofdpijn ❯ Hersenen interpreteren signalen verkeerd ❯ Signaal terug naar gebied van zenuw met de meeste vrije zenuwuiteinden ❯ Signaal vanuit kaak of nek wordt ervaren als hoofdpijn ❯ Huid en aanraking kunnen gevoelig of pijnlijk worden Audio bij deze dia https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-26.mp3
Fysiologisch proces: conclusie Het ontstaan van hoofdpijn Hiernaast ziet u afbeeldingen waarop met kruisjes triggerpoints worden weergegeven. In het rood ziet u het gebied waar de hersenen pijn of hoofdpijn projecteren. De bron van de pijn komt niet uit het rode gedeelte, maar uit het gebied waar de spier het meest strak en verhard is,…
Langdurige overbelasting Mondgewoontes en houding ❯ Overbelasting ❯ Overprikkeling ❯ Perifere sensitisatie https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-28.mp3
Persisterende hoofdpijn? ❯ Langdurige hoofdpijn (>6 weken) goed behandelbaar. ❯ Perifere sensitisatie > centrale sensitisatie. ❯ Ontregeling pijncentrum hersenen. ❯ Pijnreceptoren worden gevoeliger. ❯ Drempelwaarde voor alle prikkels is verlaagd. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-29.mp3
Pijnverwerking normaal Normale pijnverwerking: bij meer prikkels, meer pijn Normale belasting van nekspieren ➜ Prikkel ➜ Brein ➜ Pijn Overbelasting van nekspieren ➜ Prikkel Prikkel Prikkel ➜ Brein ➜ Pijn Pijn Pijn https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-30.mp3
Pijnverwerking: perifere sensitisatie Perifere sensitisatie: verstoorde pijnverwerking, bij een gelijke prikkel meer pijn Normale belasting van nekspieren ➜ Prikkel ➜ Brein ➜ Pijn Overbelasting van nekspieren ➜ Prikkel ➜ Brein ➜ Pijn Pijn Pijn https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-31.mp3
Pijnverwerking: centrale sensitisatie Centrale sensitisatie: verstoorde pijnverwerking, bij een gelijke prikkel meer pijn. Aanhoudende centrale sensitisatie: Verminderde prikkel Overbelasting van nekspieren ➜ Prikkel ➜ Brein ➜ Pijn Overbelasting van nekspieren ➜ Prikkel ➜ Brein ➜ Pijn Pijn Pijn Pijn Pijn https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-32.mp3
Wat draagt bij aan centrale sensitisatie? Er zijn een aantal factoren aanwezig die bij kunnen dragen aan centrale sensitisatie en dat uw klachten niet verminderen: Langdurig aanhoudende periode van spanning, drukte en stress Angst en depressie. Opkroppen van emoties. Niet goed voor uzelf zorgen. Slecht zelfbeeld. Verminderde weerstand. Onvoldoende (nacht)rust. Slechte voeding. Weinig beweging. Niet…
Lichaam en geest: psychosomatische fysiotherapie Mocht u zich in meerdere factoren herkennen, dan adviseren wij u om ook eens informatie op te doen over psychosomatische fysiotherapie. Ook ondersteuning vanuit een POH-GGZ of psycholoog kan gewenst zijn. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-34.mp3
Hoofdstuk 4: Waarom blijft mijn hoofdpijn terugkomen?
Waardoor ontstaan uw klachten? › Verhoogde spierspanning › Overbelaste of onderbelaste spieren › Spieren voelen verhard, stijf en pijnlijk aan › Spieren zijn verzwakt en minder krachtig › Te lang én te vaak zitten › Weinig afwisseling van houding › Te weinig beweging! https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-36.mp3
Waardoor ontstaan uw klachten? ›Spieren en uitstralingspijn ›Bandgevoel ›Hoe voelt deze hoofdpijn aan? ›Onderbelasting én overbelasting ›Het begrijpen van uw klacht is zéér belangrijk! https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-37.mp3
Aanspannen van spieren “Er is niets mis met het aanspannen van spieren, bijvoorbeeld bij uw dagelijkse activiteiten of bij het sporten. Daar zijn ze tenslotte voor gemaakt. Echter het vervolgens niet meer goed kunnen ontspannen van deze spieren is wel een probleem. Hierdoor raakt de balans in uw lichaam verstoord.” https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-38.mp3
Te weinig aanspannen van spieren Oorzaken (te) weinig bewegen ▼ Functioneren spieren gaat achteruit ▼ Beperkt in functie ▼ Doorbloeding verminderd ▼ Verkeerd- en/of eenzijdig belasten. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-39.mp3
Te veel én te vaak aanspannen van spieren ❯ Spieren staan te lang onder spanning ❯ Wat heeft invloed op spierspanning? ❯ Houdingen zijn vaak onbewust! https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-40.mp3
Verkeerd- en eenzijdig houding- en beweegpatroon ❯ Te vaak én te lang achtereen zitten ❯ Beperkt in functie ❯ Verhoogde spierspanning ❯ ‘Zwaar hoofd gevoel’ ❯ ‘Kraken’ van de nek https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-41.mp3
Aan staan ❯ Spanning en drukte ❯ Weer tot rust komen ❯ Balans herstellen https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-42.mp3
Persoonskenmerken 1 Doorbijter Over grenzen heengaan Voor anderen zorgen en klaarstaan Perfectionistisch Hoge eisen en verwachtingen 2 Niet goed voor uzelf zorgen Te weinig rust nemen Groot verantwoordelijkheidsgevoel Te veel hooi op uw vork nemen Moeilijk los kunnen laten https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-43.mp3
En stress Maar ik heb geen stress… Weet u dat zeker? Ook leuke activiteitenkunnen stressvol zijn Gefocust entaakgericht zijn Uw lichaam ervaartwél de stress Persoonskenmerkenzijn van invloed Toegeven vanstressfactoren https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-44.mp3
Uitdrukkingen ‘Een brok in mijn keel hebben’ ‘Veel op mijn schouders nemen’ ‘Veel op mijn hals halen’ ‘Mijn adem inhouden’ ‘Een zwaar hoofd hebben’ ‘Veel aan mijn hoofd hebben’ ‘Mijn hoofd moeten ondersteunen’ ‘Hardnekkige problemen’ https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-45.mp3
Denk aan kleine dingen Zoals het onbewust overbelasten van kaakspieren De overbelasting van deze spieren zijn voornamelijk het gevolg van ‘mondgewoontes’. Meerdere mondgewoontes kunnen soms tegelijk aanwezig zijn. Uit onderzoek is gebleken dat we deze mondgewoontes tot zeker 500x per dag kunnen doen! En dat vaak onbewust! https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-46.mp3
Mondgewoontes ›‘Trekjes’ van onze kaak, lippen of tong. ›Goed waarneembaar door professional. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-47.mp3
Voorbeelden mondgewoontes ›Kaakklemmen (in combinatie met wangzuigen): •Tanden en kiezen klemmen of drukken ›Tandenknarsen: •Schuren van tanden over elkaar. Slijtage zichtbaar? •Voornamelijk ‘s nachts ›Tongduwen: •Door prothese, plaatje, brug, missende tanden of beugel ›Tongzuigen: •Door prothese, plaatje, brug, missende tanden ›Lipbijten, wangzuigen, nagels bijten, kauwgom kauwen https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-48.mp3
Waardoor ontstaan deze gewoontes? ›Iedereen heeft gewoontes ›Mondgewoontes: spanning of drukte ervaren ›Periode van drukte en spanning > toename of versterking gewoontes ›Levensgebeurtenissen of trauma’s > mondgewoontes en belastende houdingen ›Klachten kunnen terugkomen ›Emoties zitten in uw lichaam ›Door blijven gaan > kiezen op elkaar en doorbijten > hoofdpijn https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-49.mp3
Gevolgen van mondgewoontes Overbelastespieren Overbelastegewrichten Verharde, pijnlijkeen verzuurde spieren Zware vermoeidekaakspieren Belemmerde functie:bijvoorbeeld kauwen en praten gaat moeizaam Kaakgeluiden https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-50.mp3
Uitdrukkingen ‘Tanden op elkaar endoorzetten’ ‘De kaken stijf opelkaar houden’ ‘Op je tongbijten’ ‘Niet lullen,maar poetsen’ ‘Kiezen op elkaaren door’ ‘De pijnverbijten’ ‘Veel voor jekiezen krijgen’ ‘Mijn ademinhouden’ https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-51.mp3
Concluderend: waardoor heb ik last van hoofdpijn? Verstoordebalans Eenzijdige belasting Teveel in 1 houding Persoonskenmerken Toegenomen spierspanning Verharde enpijnlijke spieren https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-52.mp3
Is dit herkenbaar voor u? › Bewustwording is nodig! › Bewustwording: verschil tussen aangespannen- én ontspannen kaakspieren ACTIE (zie video) Bollen van wangen en ploffen> ontspannen mond én kaak https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-53.mp3
Is dit herkenbaar voor u? Bewustwording › Is mijn tong ontspannen én op de goede rustpositie? ACTIE (zie video) De letter ‘n’ neurïen > Tong rust vlak voor uw voorste tanden https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-54.mp3
Alert: Houdingcheck Hoe zit u op dit moment? › Ontspannen schouders. › Kiezen van elkaar af. › Tong rustig in de mond. › Buikademhaling https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-91.mp3
Hoofdstuk 5: Waarom heb ik naast hoofdpijn ook vaak nekpijn?
Neuro-anatomie: verbinding tussen nek en kaak ›Compensatie van spieren ›Zenuwverbinding kaak en nek ›Trigeminuszenuw*: 5e hersenzenuw ›Trigemino-cervicale complex** * Trigeminuszenuw: 5e hersenzenuw. ** Cervicale wervelkolom: nekwervels. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-57.mp3
Trigeminuszenuw ›Sensorische* functie (gevoel, tast, warmte) ›Motorische functie (bewegen/kracht zetten) ›Nervus ophthalmicus (groen gekleurd) ›Nervus maxillaris (rood gekleurd) ›Nervus mandibularis (geel gekleurd) * Sensorische zenuw: gevoelszenuwcellen die informatie vanuit zenuwcellen overbrengen naar het centrale zenuwstelsel (de hersenen). https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-58.mp3
Neuro-anatomie: verbinding tussen nek en kaak https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-59.mp3
Neuro-anatomie:verbinding tussen nek en kaak ›Spieren en zenuwen lopen door elkaar heen ›Overbelaste spieren > prikkeling zenuwen > pijn ›Overbelasting vanuit nek direct invloed op onze kaak ›En andersom! Figuur 1. De gele structuren zijn zenuwen.De rode structuren zijn spieren. De grijze structuren zijn bot. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-60.mp3
Neuro-anatomie:verbinding tussen nek en kaak ›Biomechanische relatie ›Kracht op kaakspieren > compensatoire aanspanning van nekspieren ›Kaakspanning heeft invloed op houding ›Houding heeft invloed op kaakspanning! Figuur 3: Temporalis forces Figuur 4: Masseter forces Figuur 5: Sternocleidomastoid forces https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-61.mp3
Neuro-anatomie: verbinding tussen nek en kaak conclusie ›Overprikkeling trigeminuszenuw en nekzenuwen > overprikkeling pijncentrum hersenen. ›Emoties en eerdere pijnervaringen spelen mee. ›Hersenen sturen een pijnsignaal terug naar de zenuw. ›Pijnervaring in gehele uitloopgebied van zenuw. ›Pijn vanuit nekzenuw > uitloopgebied kaakzenuw (trigeminuszenuw). https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-62.mp3
Neuro-anatomie: verbinding tussen nek en kaak conclusie ›Gevoelige nekzenuw > klachten gebied kaakzenuw. ›Groot gebied. ›Zenuwen verzorgen gevoel in onder andere huid, spieren en gewrichten. ›Pijn in gehele hoofd voelbaar. ›Mensen met kaakklachten > nekklachten. ›Mensen met nekklachten > kaakklachten. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-63.mp3
Hoofdstuk 6: Wat kan ik zelf doen om mijn triggerpoints te verminderen?
Diagnostiek: het onderzoeken van uw klachten Wanneer heeft u last? Welke specifieke momenten van de dag? Doet u aan: Tandenknarsen? Kaakklemmen? Buikslapen? Gespannen liggen? Liggen op een verkeerd matras of kussen? https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-65.mp3
Het vaststellen of uw spieren pijnlijk zijn Om vast te stellen of uw spieren pijnlijk gespannen zijn en herkenbare hoofdpijn veroorzaken is het belangrijk om de spier te kunnen lokaliseren Tijdens het onderzoek gaan we de volgende vijf spieren onderzoeken: ›M. Masseter (kauwspier). + ›M. Temporalis (Slaapspier). + ›M. Sternocleidomastoideus (halsspier). + ›M. Trapezius (nekspier/monnikskapspier).…
Musculus (M.) Masseter (kauwspier) Bekijk eerst de video hierboven en voer daarna de stappen hieronder uit. ACTIE: Deze spier kunt u voelen door uw vingers op uw wang te leggen. Druk nu uw kiezen op elkaar en probeer rustig wat kracht te zetten. U zult de spier tegen uw vingers aan voelen komen. Ontspan vervolgens…
M. Temporalis (Slaapspier) Bekijk eerst de video hierboven en voer daarna de stappen hieronder uit. ACTIE: Deze spier kunt u voelen door uw vingers boven uw jukbeen op de slapen te leggen. Druk nu uw kiezen op elkaar en probeer rustig wat kracht te zetten. U zult de spier tegen uw vingers aan voelen komen.…
M. Sternocleido-mastoideus (halsspier) Bekijk eerst de video hierboven en voer daarna de stappen hieronder uit. ACTIE: Deze spier kunt u voelen door heel lichtjes uw hoofd te buigen en met uw oor een klein stukje richting de schouder te bewegen. Nu kunt u met uw andere hand met uw duim en vingers de spier vast…
M. Trapezius (nekspier/ monnikskapspier) Bekijk eerst de video hierboven en voer daarna de stappen hieronder uit. ACTIE: Deze spier kunt u voelen door uw vingers tussen uw nek en schouder te leggen. Geef nu wat druk op deze spier of zet druk door de spier te klemmen tussen uw duim en vingers. Zie video. ›Stap…
Occipitale rand (spieren van het achterhoofd) Bekijk eerst de video hierboven en voer daarna de stappen hieronder uit. ACTIE: De aanhechtingen van deze spieren kunt u voelen vlak onder uw schedelrand. U kunt met uw vingers druk uitoefenen. ›Stap 1: Buig uw hoofd lichtjes naar voren. ›Stap 2: Gebruik uw middelvinger om druk te zetten…
Klemtest: geeft kaakspanning bij u hoofdpijnklachten? Een korte test tussendoor die vaak gebruikt wordt om kaakklachten te diagnosticeren is de klem-test. ACTIE: Wat u mag proberen is uw kiezen op elkaar zetten voor minimaal 30 seconden lang druk zetten. Geeft dit herkenbare spierklachten in uw kaakspieren? Voelt u hoofdpijn opkomen? Dan kan het zijn dat…
Behandeling van hoofdpijnklachten Het losmaken van gespannen spieren › Losmaken = Gespannen spier > ontspannen spier. › Ontspannen spier: – Doorbloeding ⌃ – Prikkeling ⌄ – Pijnsignalen ⌄ – Uitstralende pijn ⌄ – Hoofdpijn ⌄ https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-78.mp3
Behandeling van hoofdpijnklachten Het losmaken van gespannen spieren Voor het losmaken van de spieren zoekt u de spieren op zoals u dit eerder geoefend heeft. Mocht u niet meer precies weten hoe u dit moest doen, klik dan hier. › Kortdurende druk spierknoop > gevoeligheid spierknop (en overige structuren*) lokaal. › Aanhoudende druk spierknop >…
Behandeling van hoofdpijnklachten Frequentie massages › Oefenen 2-3x per dag. › Bijvoorbeeld ochtend-(middag) –avond. › Combineren gezichtsgel. › Focus op uitstralende triggerpoints! › Focus op herkenbare (hoofd)pijn! Zet voldoende druk zodat u gevoeligheid van de spier opwekt of herkenbare uitstralende pijn. Mocht het te veel worden, masseert u rustiger of stopt u met de massage.…
M. Masseter Bekijk eerst de video hierboven en voer daarna de stappen hieronder uit. ACTIE: Palpeer de spier zoals eerder aangeleerd. Probeer het triggerpoint te vinden. ›STAP 1: Palpeer het triggerpoint. ›STAP 2: Geef druk en maak kleine cirkelende bewegingen op het triggerpoint. ›STAP 3: Maak verschillende triggerpoints in de spier los. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-81.mp3
M. Temporalis Bekijk eerst de video hierboven en voer daarna de stappen hieronder uit. ACTIE: Palpeer de spier zoals eerder aangeleerd. Probeer het triggerpoint te vinden. ›STAP 1: Palpeer het triggerpoint. ›STAP 2: Geef druk en maak kleine cirkelende bewegingen op het triggerpoint. ›STAP 3: Maak verschillende triggerpoints in de spier los. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-83.mp3
M. Sternocleidomastoideus Bekijk eerst de video hierboven en voer daarna de stappen hieronder uit. ACTIE: palpeer de spier zoals eerder aangeleerd. Probeer het triggerpoint te vinden. ›STAP 1: palpeer het triggerpoint. ›STAP 2: geef druk en maak kleine cirkelende bewegingen op het triggerpoint. ›STAP 3: maak verschillende triggerpoints in de spier los. Een aandachtspunt bij…
M. Trapezius Bekijk eerst de video hierboven en voer daarna de stappen hieronder uit. ACTIE: palpeer de spier zoals eerder aangeleerd. Probeer het triggerpoint te vinden. ›STAP 1: palpeer het triggerpoint. ›STAP 2: geef druk en maak kleine cirkelende bewegingen op het triggerpoint. ›STAP 3: maak verschillende triggerpoints in de spier los. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-87.mp3
Mm. Occipital Bekijk eerst de video hierboven en voer daarna de stappen hieronder uit. ACTIE: palpeer de spier zoals eerder aangeleerd. Probeer het triggerpoint te vinden. ›STAP 1: palpeer het triggerpoint. ›STAP 2: geef druk en maak kleine cirkelende bewegingen op het triggerpoint. ›STAP 3: maak verschillende triggerpoints in de spier los. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-89.mp3
Alert: Houdingcheck Hoe zit u op dit moment? › Ontspannen schouders. › Kiezen van elkaar af. › Tong rustig in de mond. › Buikademhaling https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-91.mp3
Hoofdstuk 7: Hoe kan ik mijn mondgewoontes afleren?
Beïnvloeding van mondgedrag ›Niet makkelijk! > uitdaging. ›Tijd en discipline. ›Resultaten zijn eerder zichtbaar. ›Verschillende vormen mondgedrag. ›Meerdere mondgewoontes. ACTIE: 3 actieve oefeningen. 1 Mondoefening 1:Ploffen Creëert ruimte. Tanden en kiezen van elkaar! Tong en lippen ontspannen. 2 Mondoefening 2:Zuchten Betere ademregulatie. Schouders zijn ontspannen. Mond, tong en kaak rustig. Niet forceren! 3 Mondoefening 3:Neuriën…
Bekijk de video van Mondoefening 1: Ploffen. Mondoefening 1: Ploffen ›Creëert ruimte ›Tanden en kiezen van elkaar ›Tong en lippen ontspannen.
Bekijk de video van Mondoefening 2: Zuchten. Mondoefening 2: Zuchten ›Betere ademregulatie. ›Schouders zijn ontspannen. ›Mond, tong en kaak rustig. ›Niet forceren! https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-94.mp3
Bekijk de video van Mondoefening 3: Neuriën. Mondoefening 3: Neuriën ›Ontspannen mond, lippen en tong. ›Tong ligt vlak voor de boventanden. ›Neurie de letter ‘n’. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-94.mp3
Frequentie oefentherapie. Waarom zo veel? ›Veel oefenen = belangrijk! ›500x per dag. ›Doorbreken van mondgedrag. ›Preventief oefenen. ›Soms merkt u het te laat op. ›Nieuwe gewoonte = ploffen, zuchten en neurieën. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-97.mp3
Het begin van een goede houding ACTIE: rechtop zitten! › Grote spieren: leveren kracht en beweging. › Kleine spieren: leveren stabiliteit. › Neem regelmatig een actieve houding aan. › Er bestaat niet één goede houding. Afwisseling is het belangrijkste. › Sta regelmatig op, beweeg en drink voldoende water. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-98.mp3
Kan hoofdpijn verminderen tijdens stress? Acceptatie isbelangrijk. Triggers en omstandigheden belemmeren herstel. Maak uw gedachten en emoties bespreekbaar. Analyseeruw leven. Loslaten waar u geen invloedop heeft. Triggers moeten we niet vermijden. Leefstijlveranderingen beginnen met kleine stappen. Hoofdpijn kan verminderen tijdens een emotionele of stressvolle periode. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-99.mp3
Voorbeelden ontspanning: Een boek lezen. Sporten. Mediteren. Muziek luisteren. Film kijken. Socializen. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-100.mp3
Wat kan ik beter niet of minder doen? Maak activiteiten niet te extreem Te langdoorgaan Te intensiefmaken Te gekmaken Te intensmaken Zorg voor ontspanningzonder uw lichaamte overbelasten https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-101.mp3
Oefening 3: retractie Deze oefening mag u zo vaak mogelijk door de dag heen uitvoeren. U kunt de oefening zowel in stand als in zit doen. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-103.mp3
Oefening 4: optrekken Deze oefening mag u zo vaak mogelijk door de dag heen uitvoeren en kan zowel in stand als in zit gedaan worden. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-104.mp3
Oefening 5: wave Deze oefening mag u zo vaak mogelijk door de dag heen uitvoeren en kan zowel in stand als in zit gedaan worden. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-105.mp3
Oefening 6:‘ja’ knikken Deze oefening mag u zo vaak mogelijk door de dag heen uitvoeren en kan zowel in stand als in zit gedaan worden. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-106.mp3
Oefening 7:‘nee’ schudden Deze oefening mag u zo vaak mogelijk door de dag heen uitvoeren en kan zowel in stand als in zit gedaan worden. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-107.mp3
Volgens mij beweeg ik voldoende.Moet ik toch oefenen? Oefenen blijftnuttig. Lichaam eenzijdigbelast. Dezelfde houdingen enbewegingen. Gebruik spierenvolledig! Zoek meerbeweging op. Beterherstel. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-108.mp3
Wat is voldoende beweging? ›Voldoende beweging is voor iedereen anders. Niet iedereen houdt van sport en niet iedereen vindt bewegen even leuk. ›Op deze site kunt u nog verder doorlezen: https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-109.mp3
VIDEO
Wat is voldoende beweging? ›Voor iedereen anders. ›Veel activiteiten op een dag zijn zittend. ›Afwisselen van houding! ›Meer ontspannende activiteiten. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-110.mp3
Alert: Houdingcheck Hoe zit u op dit moment? › Ontspannen schouders. › Kiezen van elkaar af. › Tong rustig in de mond. › Buikademhaling https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-91.mp3
Hoofdstuk 9: Informatie over medicatie en advies middelengebruik
Informatie over medicatie en advies middelengebruik ›Raadpleeg altijd een huisarts. ›Dosering en gebruik zijn afhankelijk van veel factoren. ›Als fysiotherapeuten mogen wij geen medicatie voorschrijven of hierover adviseren. ›Cafeïne. ›Nicotine. ›Alcohol. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-113.mp3
Informatie over medicatie en advies middelengebruik ›SSRI’s (selectieve serotonine reuptake inhibitors): antidepressiva. -Paroxetine, fluoxetine en sertraline. ›SNRI’s (selective norepinephrine reuptake inhibitors): antidepressiva. -Venlafaxine. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-114.mp3
Informatie over medicatie en advies middelengebruik ›Antipsychotica. -Haloperidol. ›Migraine. -Flunarizine, beter bekend als Sibelium. ›ADHD/ADD. -Methylfenidaat, beter bekend als Concerta of Ritalin. ›Drugs. -Speed. -Ecstacy (XTC). -Cocaïne. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-115.mp3
Hoofdstuk 10: Het maken van een persoonlijk plan
Starten met een schema ›Tijdelijke verlichting. ›Bouw nieuwe leefstijl > langdurige verlichting. ›Maak een weekschema van uw week en plan deze momenten in. ›Energie-gevende activiteiten. ›Ontspannende activiteiten. ›Klachten = signalen. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-117.mp3
Een voorbeeldschema van een week Activiteit/dag Ma Di Woe Do Vrij Za Zo Wandelen 10 min Ademhalings-oefeningen 10 min Socializen 30 min Yoga/meditatie 15 min Sauna/wellness 2 uur Sport 45/60 min Lezen 15 min Film kijken 2 uur (met afwisseling van houding) https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-118.mp3
Langzaam opbouwen Ontspanning slechts7% van de dag. Welke activiteitenvind ik belangrijk? Wat is voor mijontspannend? Maak een aangenaamen realistisch schemavoor uzelf. Start klein en bouwlangzaam op. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-119.mp3
Kleine rustmomenten 1 minuut rust kanal schelen. Kleine rustmomentjesdoor de dag heen. Geeft rusten afstand. U wordt productieveren vrolijker. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-120.mp3
Verandering is nodig voor verandering Flexibel enrealistisch blijven. Er zal iets moetenveranderen! Situatie tegecompliceerd > meerbegeleiding nodig. Psychosomatischefysiotherapeut. Coach, personal trainer,psycholoog, orthomoleculairtherapeut, diëtiste etc. https://pmirembrandt.nl/wp-content/uploads/2026/10/Media-121.mp3
Hoofdstuk 11: samenvatting
Samenvatting ›Spierspanningshoofdpijn ontstaat als gevolg van een overbelasting en/of onderbelasting van spieren. ›Spanning, drukte en stress spelen een grote rol bij het ontwikkelen en onderhouden van hoofdpijnklachten. ›Het ontlasten, losmaken en trainen van spieren van de nek, kaak, hals en bovenrug zullen helpen om spierspanning te verminderen en uw lichaam belastbaarder te maken. ›Bewustwording van…
